2020 oldu bile; gelin 2019'da replika saat dünyasında büyük fabrikalarda hangi değişiklikler yaşandı bir konuşalım

2019 çok hızlı geçti, 2020'nin de üzerinden birkaç gün geçti; fabrikalar da birer birer tatile girmeye başladı.
Bu, 2020'deki ilk yazım. 2019'da replika saatlerde hangi değişiklikler yaşandı, bir dönüp bakalım ve sizlerle paylaşayım istedim.

Öncelikle şunu söyleyeyim: replika saatlerin görünüşünde hâlâ pek bir değişiklik yok.

İkinci olarak, replika saatlerde hangi malzemelerin kullanıldığına değinelim.

Ağırlıklı olarak paslanmaz çelik, altın kaplama, seramik, karbon fiber ve titanyum kullanılıyor.

Biraz farklı olan ise gf fabrikasının çıkardığı Breitling Hurricane serisi; termoplastik reçine adı verilen yeni bir malzeme kullanıyor ve hafiflik ile sağlamlığı öne çıkarıyor.

Ardından teknik açıdan bir gelişme oldu mu, ona ağırlık verelim.

Genel olarak durum eskisiyle aynı. Ancak yıl sonunda L Factory tarafından çıkarılan bir Patek Philippe emaye kadranı dikkat çekiyor. Bu daha önce yoktu. Anlatılana göre kullandığı işçilik de orijinaline oldukça yakın; yani el ile çiziliyor, çizildikten sonra yüksek ısıda fırınlanıyor. Bu yüzden bu emaye kadran rengini değiştirmiyor ve okside olmuyor. Bu açıdan gerçekten iyi yapılmış; emaye kadran teknolojisinde bir atılım sayılır.

Herkes sık sık mekanizma tarafında bir atılım oldu mu diye soruyor. Aslında bu yıl için çok iyi bir şey yok; öne çıkan, kendi üretimi bir mekanizma da yok. Yine eskisi gibi o bildik dört mekanizma var.

Bunlar: 3135 mekanizması, N Factory 4130 mekanizması, VS'nin Panerai P9000 serisi mekanizması ve VS Factory'nin 8500, 85XX, 8900, 85 serisi mekanizmaları. En bilinenleri bu dört mekanizma. Bir de iyi yapılmış ama pek ana akım olmayan bazıları var; örneğin 3K Factory'ün 324 mekanizması.

Şimdi de 2019'un öne çıkan, temsili replika saatlerinden bahsedelim:

Birincisi, ZF Factory'ün Jaeger-LeCoultre Master Geographic'i. Daha önce diğer fabrikalar hep 43 mm çapında yapıyordu; oldukça büyük, kalınlığı da bir hayli fazlaydı. ZF Factory ise bu 9015 mekanizmasını inceltmiş, üstelik fonksiyonları da orijinaliyle aynı. Bu açıdan küçük bir ilerleme sayılır.

İkincisi, XF Factory'in Audemars Piguet AP15202'si. 39 mm çap gayet dengeli; genel işçilik ve işleme de oldukça iyi yapılmış. Mekanizma tarafında da bir atılım var: tarih ayarı fonksiyonu. Daha önce JF Factory'nın yaptığı gibi doğrudan tek kademe hızlı tarih ayarı değil; saati geri alıp 9'a kadar götürüp sonra ileri sararak hızlı tarih ayarını sağlıyor. Tıpkı Panerai'nin P9000 mekanizması gibi. Ancak bu, kendi üretimi bir mekanizma değil; Japon 9015 mekanizması kullanılıp orijinaliyle aynı olacak şekilde modifiye edilmiş. Yine de azımsanmayacak bir değişiklik sayılır.

Üçüncüsü, 3k fabrikasının Patek Philippe Aquanaut 5167'sinin 324 mekanizması. Diğer fabrikalara göre biraz daha ince yapıyor; bunun başlıca nedeni ek bir plaka kullanmaması, bu yüzden daha iyi oluyor. 3K Factory'ün Aquanaut mekanizması 9015 gibi kalibreler modifiye edilerek yapılmamış; muhtemelen doğrudan bir mekanizma fabrikasına özel sipariş verilerek üretilmiş. Sanırım kendi üretimi mekanizmaların çağı çok yakında gelecek.

Dördüncüsü, VR Factory'den bir 3186; 3285 gibileri de aynı şekilde. Rolex GMT. 'En iyisini N Factory yapmıyor mu?' diyebilirsiniz. Evet doğru; kasa işçiliği ve orijinaline benzerlik açısından N Factory daha iyi yapıyor.

Ancak mekanizma açısından N Factory artık biraz geride kaldı. Neden mi böyle söylüyorum? Çünkü VR fabrikası şimdi bir 3186 mekanizması çıkardı ve bu, tarihi geri yönde ayarlayabiliyor. N Factory hâlâ geri ayarlayamıyor; yalnızca ileri ayarlayabiliyor. Orijinali ise hem ileri hem geri ayarlanabiliyor. Ama ayar yaparken yine de biraz titreme oluyor.

Şu an N Factory'in 3135'i ve AR Factory'in 3135 mekanizması artık tarihi geri ayarlayabiliyor. Ama N Factory'in 3186 ve 3285 gibi mekanizmaları hâlâ tarihi geri ayarlayamıyor. Şu an için VR fabrikasının 3186 mekanizması tarihi geri ayarlayabiliyor; bu da bu mekanizmada küçük bir atılım sayılır. Küçük bir fonksiyon olsa da genel işçilik açısından VR hâlâ biraz olgunlaşmamış.

İlerleyen dönemde çok beklediğimiz bir fabrika var: AR Factory de tarihi geri ayarlayabilen bir 3186 çıkaracak. Tahminen ancak yılbaşı tatilinden sonra piyasaya sürülür.

Beşincisi, tourbillon'dan bahsedelim. BBR fabrikası, JB Factory, KV Factory, eur fabrikası ve BBR Factory mekanizma tarafında gerçekten gayet iyi iş çıkarıyor. Tamamen iskelet yapıda üretilmiş, tüm form da işlenmiş. Bunlar da tamamen bir fabrikaya özel sipariş verilerek, yani Shenzhen'deki bir fabrikada üretiliyor. Üretildiği dönemde bir saat fuarında bile sergilenmişti; ancak bağımsız bir marka adı altında sergilenmişti. İşin ehli birçok kişi ilk bakışta bunun Richard Mille ya da Roger Dubuis olduğunu anlıyordu.

Bu yüzden o dönemde epey ses getirdi; ülke içinde orijinal saat incelemesi yapan pek çok inceleme uzmanı bile bu mekanizmayı takip etmişti. BBR fabrikası, JB Factory, KV Factory, eur fabrikası gibi yerlerin tourbillon'ları oldukça iyi yapılmış; mekanizmada ilerleme kaydedilen yönler var. Her ne kadar bazı açılardan, milyon liralık saatlerle kıyaslandığında işçilik biraz dengesiz görünse ya da orijinaline benzerlik o kadar yüksek olmasa da, mekanizma açısından eskiden böyle bir teknoloji hiç yoktu. İlerleyen dönemde daha da büyük ilerlemeler olacaktır.

Şimdi de replika fabrikalarında yaşanan bazı küçük değişikliklere değinelim.

İlk fabrika olarak N Factory'den bahsedelim. Sonuçta N Factory replika dünyasında hâlâ bir numaralı konumda, değil mi? Ama bu bir numara artık biraz yaşlanmış gibi bir his veriyor. Neden mi böyle söylüyorum? Bu yıl 127'yi, Blancpain Fifty Fathoms'u, Jaeger-LeCoultre Master Compressor'ı ve 15703'ü tümüyle indirime düşürüp elden çıkardı. Panerai'lerden 005, 111 gibileri hâlâ satılıyor; ancak bunlar toptan paket halinde başkalarına yeniden satılmak üzere devredildi. Yani üzerine bant, sonra kart eklenip bir de fiyatı zamlanıyor. Dolayısıyla N Factory'in birçok ürünü giderek azalıyor. Geriye kalanlar yalnızca Daytona, Submariner, Yacht-Master ve GMT. Eskiden hep 'N Factory şöyle iyi, böyle iyi' denirdi; şimdi sayacak olursak N Factory'in ürünleri gerçekten on parmağı geçmiyor. GMT'yi de düzeltmezse AR tarafından yutulacak. Bu yıl için N Factory'in yine de ilerleme kaydettiği yönler var; en çok değiştirdiği şey ise bezel oldu.

Görünen o ki bunca yıldır N Factory bir türlü seramik bezelindeki boya dökülmesi sorununun üstesinden gelemiyor.

Genel işçiliği ve tarih baskısı, baskı konusunda gayet iyi. Tek sıkıntı bezel; bu birçok kişinin acı noktası. Bu yıl Rolex Daytona v3 sürümüne yükseltildi, yeşil ve siyah Submariner de v10 sürümüne yükseltildi; hepsi bezel üzerinden yapılan yükseltmeler. Şimdi bambaşka bir malzemeye geçildi ve boya dökülmeyeceği söyleniyor; bu da önceki durumu telafi ediyor. Ancak daha önce boya dökülünce ücretsiz değişim yapılacağı söylenmemişti; bu biraz üzücü. Burada büyük fabrikaya özgü bir hava da var; AR Factory kadar özenli değil. Boya dökülürse AR Factory ücretsiz değişim yapıyor. Bu açıdan N Factory hâlâ biraz eksik kalıyor. İşte yalnızca bu birkaç ürün satılıyor; onun dışında yeni bir ürün de yok.

Peki, ikinci fabrikadan bahsedelim; o da bir ağabey konumunda. Sizinle şunu paylaşmak isterim: bu ikisi aynı fabrikadan çıkıyor. Bu iki fabrika için de bu yıl sıradan geçti, yeni bir ürün yok. Sözde yaptığı yükseltmeler hep N Factory'e karşılık vermek için. N Factory v10'u çıkarıyor, o da hemen AR v3 sürümü siyah ve yeşil Submariner'ı çıkarıyor. Doğrusu onun yükseltmeleri, birincisi rakiplerin yükseltmesine karşı yükseltmek için, ikincisi de zam yapmak için. Sonuçta her yükseltmede kademe başına 100 yuan zam yapıyor. Bu fabrikanın da elinden bir şey gelmiyor; çünkü rakipleri onun kadar güçlü değil. Bu yüzden zirveden bakıp diğer dağları küçük görme hissi, biraz da o ağabeylik havası var; ne yapsın. Ayrıca AR Factory JF Factory ürünleri çok fazla ve çok zengin; birçoğunun işçiliği oldukça iyi, fiyatının hakkını veriyor.

Bu yıl yeni bir ürünü yok; hepsi eski ürünlerin ufak yükseltmeleri ya da 904 çeliğe geçirilmesi. Mekanizma tarafında da bir atılım yok; Audemars Piguet'ler için de bir atılım yok. Hâlâ kronograf için kendi üretimi bir mekanizma çıkarmış değil; 3120, 3126 için de kendi üretimi mekanizma ortaya çıkmadı. Dolayısıyla bu yıl çok sıradan geçti; hep rakiplerin yükseltmesine karşı yükseltmek için yapıldı, ürün yelpazesini zenginleştirecek fazla yeni ürün de olmadı. 2019, replika saatler için sıradan bir yıl oldu diyebiliriz.

Üçüncü fabrikaya geldik: vs fabrikası. Herkes bu fabrikayı oldukça vicdanlı ve halka yakın buluyor; çünkü çıkardığı fiyatlar da çok pahalı değil, fiyat/performansı gayet yüksek.

Bu yıl için vs pazarında da çok fazla ürün yoktu; ağırlıklı olarak kendi 8500 mekanizması etrafında döndü.

Bu yıl âdeta diş macununu sıkar gibi ağır ağır bütün Seamaster'ları tek tek yaptı; kadın saatlerini de bir kez elden geçirdi. Böylece piyasada Seamaster ve Omega yapan diğer fabrikaları da alt etmiş oldu.

3s fabrikası, OM fabrikası gibi yerlerin ise elinden bir şey gelmiyor; çünkü kendi üretimi mekanizmaları yok, dolayısıyla çıkardıkları yeni ürün de fazla olmuyor. Bundan sonra Panerai denince akla vs fabrikası gelecek, Omega denince de akla vs fabrikasından almak gelecek. VS Factory, bu iki markayı yapmada gayet iyi. Ancak Panerai konusunda onu biraz eleştirmek gerek; yine eski hikâye, p9000 mekanizmasını kullanıyor.

p9000 ile p9001 aslında aynı; sadece bir GMT fonksiyonu fazladan var. Çünkü yeni modelde artık p9010 çıktı. Vs fabrikasında bu yok, opxxxiv de yok; hâlâ p9000 mekanizmasıyla yapılıyor. Kapalı kasa arkasından görünmese de, orijinal P9000 ve P9010 da tarihi, saati oynatıp iki tur çevirerek ayarlıyor. Ancak bu opxxxiv'in orijinali hızlı tarih ayarlıdır; sen hâlâ yavaş tarih ayarı kullanırsan orijinaline uymaz. Dolayısıyla Panerai bu konuda ilerleme kaydetmedi. Şahsi kanaatim, bu mekanizma açısından biraz gerileme bile var; ayrıca orijinaline göre biraz daha kalın yapıyor.

Dördüncüsü GF Factory. Geçen yıl başına o iş geldiğinden beri bu yıl da yeni bir ürünü olmadı; sadece Jaeger-LeCoultre Master Moonphase var. Onun dışındakiler hep eski ürünlerin yükseltmesi; yani önceki v1'i v2'ye yükseltmek ya da 9015'ten 2824'e geçmek. Bunlar da sessizlik için yapıldı, dolayısıyla pek bir değişiklik yok. Yeni ürün olarak yalnızca iki üç tane çıktı; az önce bahsettiğim GF Factory'nin Breitling Hurricane serisi kronografı gibi. Onun dışında bir şey yok.

Beşincisi, V6 Factory. Bu yıl da yeni bir ürün çıkmadı; yine o bildik üç klasik Ballon Bleu var.

Az önce bahsettiğim gibi GF Factory'nin iyi satanları yine Blackbird ve Avenger; bunlar zamanla oturmuş modeller.

Sosyal medyada boy göstermesine bile gerek yok; birçok kişi zaten tanıyor. V6 Factory'ün Ballon Bleu'sü de aynı; çoğu kişi Ballon Bleu alırken ilk tercih olarak V6 Factory'ü seçiyor. Bu yıl V6 Factory bir Hublot kronograf modeli çıkardı; bunlar sınırlı sayıda. Ancak her seferinde çıkardığı adet oldukça az, 50-100 adet civarında. Bitince kalmıyor; ertesi gün sipariş vermek isteseniz de bulamıyorsunuz. Biraz kıtlık pazarlaması gibi.

Şahsen bence yeni ürün, insanın aklında kalabilecek türden olmalı; onlardan bahsetmek gerekir. Blackbird, Ballon Bleu gibilerinden ise bahsetmeye bile gerek yok; herkes iyi yapıldığını zaten biliyor.

Bir de fk fabrikası ile v7 fabrikası var. Bu ikisi, daha önce mks'nin yaptığı o klasik saatler kategorisinde; Portofino, Mark XVIII gibi modeller hep bu klasik saat çizgisine yönelmiş. Ürünler ise gayet iyi yapılmış.

V7 Factory bu yıl Portofino'yu çıkardı. Bundan önce bunu en iyi mks yapıyordu; görünüş olarak orijinaline benzerliği oldukça yüksekti. Sonrasında fk'nin yaptığı mks'den de iyi oldu; v7 fabrikası da bundan çok daha iyi. Mks'nin asıl kaybettiği yer de kazandığı yer de 9015 oldu. Çünkü orijinali ETA 2892 mekanizması kullanıyor; mks 9015 mekanizmasına geçince birçok kişi bu mekanizmanın sesinin daha kısık olduğunu düşündü, kimileri de bunu kabullenemedi. Ayrıca tarih ayarı yönü de orijinalinden farklı. Buna karşılık fk ve V7 Factory 2892 mekanizması kullanıyor; bu yüzden kesinlikle orijinaline daha uygun oluyor. Üstelik İsviçre mekanizması takılı versiyonları da var; 2892 mekanizması orijinaliyle neredeyse aynı sayılır. Dolayısıyla bu iki fabrikanın ürünlerinden söz etmeye değer.

mks'nin ise yeni bir ürünü yok gibi. Bu yıl yalnızca Piaget çıkardı; o da oldukça niş bir modeldi, ayrıca kadın modeli olarak yapıldı. Bir de De Ville kadın modelleri ve bir Longines vardı; onun dışında bir şey yok. Bu yıl yeni ürünü çok az oldu, ağırlıklı olarak De Ville üzerine yoğunlaştı.

Altıncısı KRF Factory. Bu fabrikanın tek bir ürünü var: Tudor 79500, yani 'küçük patates' lakaplı model. Ancak yılbaşından sonra Rolex Oyster Perpetual çıkaracak; onu da 36 mm yapıyor, bu biraz daha niş. Standart versiyonlarda şu an yalnızca 40 mm, 41 mm, 39 mm var; onları yapmayıp hep 36 mm yapmış. Bu da sözü edilmeye değer bir şey. 'Küçük patates'in orijinaline benzerliği ise oldukça yüksek yapılmış.

Yedincisi, bbr fabrikasından bahsedelim. Hep şöyle hissediyorum: bbr fabrikası ile jb fabrikası, bu iki fabrika da bu tür tourbillon'lar yapıyor ve birçok modelleri birbirine benziyor. Çünkü tahminimce ikisi de mekanizmaları aynı yerden alıyor. Bu iki fabrikada seçebileceğiniz çok sayıda saat var. İki fabrikadan hangisini tercih edersiniz meselesine gelince, ikisinin de iyi ve kötü yaptığı yönler var; bu tamamen sizin tercihinize kalmış. Bir de EUR Factory Richard Mille var; o da gayet iyi yapılmış, atılım sayılabilecek, ilerleme kaydeden bir mekanizması var.

Sekizincisi, PPF Factory hakkında konuşalım. Aslında çoğu zaman hangi fabrika olduğunu bilmeye gerek yok; yeter ki ürün iyi yapılmış olsun. PPF yeni bir fabrika, ama ürünleri iyi olunca insanlar da onu takdir ediyor. Örneğin Patek Philippe Nautilus 5711 şu anda v3 sürümüne ulaştı. V3 sürümündeki yükseltme çok büyük değil gibi. Mekanizma tek parça entegre mekanizma deniyor; iyi yapılmış yerleri de var, kötü yapılmış yerleri de. Bunu daha önce sizinle konuşmuştuk. Şimdilik 5711 ve o kadın saatleri, yani PPF Factory'nin el bombası kadın saati...

Bir de bu yıl KV fabrikası hep Richard Mille RM35, RM55 gibi modeller üretti ve bunları v3 sürümüne yükseltti. Görünüşteki gerçeğe yakınlık da oldukça yüksek; ayrıca karbon fiber dokusu önemli bir değişiklik olmuş.

Dokuzuncusu XF Factory. Bu yıl neredeyse bütün sene stok eritmekle uğraştı gibi hissediyorum. Yeni ürünleri XF'nin replika AP15202'si ve Chanel J12 oldu. Bu iki modelin gerçeğe yakınlığı ve işçiliği en iyilerden biri denebilir.

Şu anda replika piyasasında en iyi yapılanlardan biri J12. Piyasada artık bir grup insan var, sözde özel kanal ya da gümrük malı falan diyorlar; mekanizma da orijinaliyle aynı olduğu için hepsine kutu takıyor ve biraz daha pahalıya satıyorlar. Geçen yıl da V6 Factory'ün Ballon Bleu'sünü, küçük balonu, orta boyu ve 36'lık balonu alıp sözde kanal malı diyerek yine pahalıya sattılar.

Bu yüzden herkesin biraz ayırt etmeyi öğrenmesi lazım. Bir detayı iyice belirledikten sonra bunun hangi fabrikadan çıktığını bilmeniz yeterli. Örneğin Ballon Bleu'de küçük detayları ayırt ettikten sonra bunun V6 Factory'e ait olduğunu net biçimde anlayabilirsiniz; onların dediği gibi kanal malı falan değil. Biraz daha pahalıya satıyorlar; gümrük malı gibi laflar ise tamamen kandırmaca. Bunu aklınızda tutun.

Onuncusu ZF Factory. Bu yılki yeni ürünleri gerçekten çok fazla. Az önce bahsettiğim Jaeger-LeCoultre Master Geographic'in yanı sıra bir de AP15400 var. 15400'ün işçiliği, mekanizması, kalınlığı ve çelik bileziği en iyilerden biri. Şu an itibarıyla JF Factory'nın v5 sürümü 15400'ü bile geçmiş durumda. Düşünün, kusurunuz ne kadar büyükse başkalarının sizi alt etme ihtimali de o kadar artıyor. Ne yaparsın, seninkini de fazla kalın yapmışlar, çaresi yok. Piyasa sadece ürüne bakar, fabrikaya değil.

On birincisi, ZZF Factory'un tarihsiz siyah GMT'si ve siyah Submariner'ı, evet. Başkalarının yapmaya cesaret edemediği ya da hiç yapmadığı küçük bir detayı gerçekleştirdi: 69 çivinin işlenmesi ve içi dolu merkez mili. Çok takdire değer bir iş. Satış rakamları AR Factory ve N Factory kadar iyi olmasa da bu konuda bir ilke imza attı. Umarım ileride AR Factory ve N Factory de aynısını yapar, o zaman çok iyi olur.

On ikincisi, V9 Factory bu yıl Rus altın işlemeli joker modelini çıkardı; gerçek ay evresi fonksiyonuna sahip, gayet iyi. Bir de 40 mm'lik bir Longines Master çıkardı.

Doğrusunu söylemek gerekirse son bir iki yılda birçok fabrika Longines Master üretmedi. Örneğin daha önceki LG Factory de benzer şekilde üretimi durdurmuş durumda, JF Factory'nın Master'ı da neredeyse hiç üretilmiyor. Şu an satın alınabilecek olanlar da KZ'nin çift takvimli Master'ı ve MK Factory'nin 38,5'lik tek takvimli Master'ı. Artık bunu üreten pek fazla fabrika kalmadı.

Son olarak size orijinal kalıp'ten bahsedeyim; birçok saat meraklısının bana sorduğu bir konu. Bu, orijinal orijinal kalıp değil. Orijinal kalıp de küçük bir fabrika, aslında isimsiz bir fabrika; Shenzhen-Dongguan taraflarında kendi fabrikasında üretip kutu takıyor, İsviçre mekanizması koyuyor ve sonra bunu orijinal kalıp diye adlandırıyorlar. Bunların orijinal parçaları yok, hepsi replika. Bazıları da reklamlarda söylendiği kadar iyi yapılmamış. Bu yüzden bu tür mallar biraz daha pahalı oluyor.

Yine de gerçeğe yakınlığı görece yüksek sayılır; ama reklam metinlerinde anlatıldığı kadar mucizevi değil ve orijinal de değil. Buna rağmen birçok kişi bu malı alıp birkaç bin, hatta on binlerce liraya satıyor; 10 bin küsur civarında olanları orijinalmiş gibi yutturuyorlar. Herkesin gerçekten biraz ayırt etmesi lazım. Mekanizmayı açtığınızda orijinalde olması gereken gravürler bunda yok; sonuçta bir replika. O yüzden artık bu orijinal kalıp orijinal mi diye sormayın. Unutmayın, orijinal kalıp de bir replikadır; sadece işçiliği biraz daha iyidir. Kutu ve İsviçre mekanizması takılıp biraz daha pahalıya satılıyor, hepsi bu.

2019 nispeten sakin bir yıl oldu. Yeni ürünlerde çok fazla güncelleme olmadı, insanın gözünü kamaştıran bir şey de çıkmadı. Yine hep o eski ürünler, aynı bildik klasikler ya da ufak tefek yükseltmeler vardı.

İzlediğiniz için teşekkürler, herkese Fare Yılı'nda bol şans dilerim. Bir sonraki bölümde görüşmek üzere!